De term "natuurlijk" staat niet op de INCI-lijst. Dat is precies het probleem.
Elk merk mag het op een fles plakken. Er is geen wet die dat verbiedt. Een shampoo met 80% water, Sodium Laureth Sulfate en "natural fragrance" mag zichzelf natuurlijk noemen. En dat doen ze.
Na 6,5 jaar zeep maken weet ik inmiddels precies wat er in een ambachtelijke zeepbar hoort te zitten en wat er beslist niet in hoort. In dit artikel leer ik je zelf de INCI-lijst lezen, zodat je voortaan zelf kunt beoordelen wat je op je huid smeert.
Wat is een INCI-lijst?
INCI staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Het is de gestandaardiseerde lijst van ingrediënten die op elk cosmeticaproduct in de EU verplicht vermeld moet worden. De ingrediënten staan op volgorde van concentratie: het ingrediënt dat het meest voorkomt staat bovenaan.
Die volgorde vertelt je alles.
Stap 1: kijk wat er bovenaan staat
Bij echte ambachtelijke zeep staan bovenaan plantaardige oliën. In INCI-taal:
- Sodium olivate = olijfolie
- Sodium cocoate = kokosolie
- Butyrospermum parkii butter = sheaboter
- Sodium sunflowerseedate = zonnebloemolie
Staat bovenaan Aqua (water), gevolgd door Sodium Laureth Sulfate of Sodium Lauryl Sulfate? Dan is het geen ambachtelijke zeep. Dan is het een reinigingsmiddel, gemaakt met een totaal ander proces.
Stap 2: zoek naar Glycerin
Dit is de betrouwbaarste indicator van ambachtelijke zeep.
Bij het cold process verzepingsproces ontstaan twee dingen: zeep én glycerine. Glycerine is een natuurlijke vochtbinder die je huid soepel houdt na het wassen.
Staat Glycerin hoog in de INCI-lijst van een zeepbar? Dan is de glycerine niet verwijderd. Dan heb je ambachtelijke zeep.
Staat Glycerin helemaal niet in de lijst, of pas na tien andere ingrediënten? Dan is het industriël gemaakt.
Stap 3: herken wat er niet in mag zitten
Sodium Laureth Sulfate (SLES) en Sodium Lauryl Sulfate (SLS)
Schuimmiddelen die effectief reinigen maar ook de natuurlijke vetbescherming van je huid aantasten. Veelvoorkomende oorzaak van droge of geïrriteerde huid na het douchen.
Parfum (zonder specificatie)
Als er alleen "Parfum" staat zonder verder detail, kan dat alles zijn. Parfummixen bevatten soms honderden verschillende chemische stoffen waarvan een deel allergeen is. Bij echte natuurlijke zeep staat er in plaats daarvan een specifiek etherisch olie, zoals Lavandula Angustifolia (Lavender) Oil of Citrus Sinensis (Orange) Peel Oil.
Parabenen (Methylparaben, Propylparaben, Butylparaben)
Conserveringsmiddelen die in verband worden gebracht met hormoonverstoring. Ze zijn goedkoop en effectief, en daardoor nog altijd wijdverbreid in conventionele cosmetica.
Siliconen (namen die eindigen op -cone, -conol, -xane)
Dimethicone, Cyclomethicone, Phenyl Trimethicone. Siliconen geven een glad gevoel maar laten een laagje achter op de huid dat poriën kan verstoppen en biologisch niet afbreekbaar is.
Minerale oliën (Mineral Oil, Paraffinum Liquidum, Petrolatum)
Petroleum-derivaten die je huid een zachte indruk geven maar de huidfunctie op de lange termijn niet ondersteunen. Ze sluiten de huid af in plaats van hem te voeden.
Microplastics
In rinse-off producten herken je ze als: Polyethylene, Polypropylene, Nylon-12, Polymethylsilsesquioxane. Sinds 2023 zijn synthetische microplastics in afwaasbare cosmetica in de EU verboden, maar niet alle varianten vallen onder het verbod.
Stap 4: begrijp wat "biologisch" betekent op een zeeplabel
Een zeep kan "met biologische ingrediënten" zijn zonder dat alle ingrediënten biologisch zijn. Bij Nature Bar zijn de basisoliën biologisch gecertificeerd. Als een product claimt "100% biologisch" te zijn, controleer dan of er een certificeringslogo bij staat zoals, COSMOS Organic of Natrue.
Stap 5: kijk naar de lengte van de lijst
Een ambachtelijke zeepbar heeft doorgaans vijf tot vijftien ingrediënten. Allemaal herkenbaar, allemaal met een functie. Een industriële zeep of douchegel heeft er soms veertig. Meer ingrediënten betekent niet betere zeep. Het betekent meestal complexere chemie.
Wat staat er op onze INCI-lijst?
Een voorbeeld van onze Sinaasappel & Calendulazeep:
Sodium olivate (olijfolie)*, Sodium cocoate (kokosolie)*, Sodium sunflowerseedate (zonnebloemolie)*, Aqua, Glycerine^, butyrospermum parkii butter (shea boter)*, Calendula officinalis flower*, Citrus sinensis (sinaasappel) peel oil expressed*, Zingiber officinale (gember) root oil*, Citrus aurantium dulcis (sinaasappel) peel powder*, Citrus aurantium (neroli/oranjebloesem) flower oil, Limonene**.
*biologisch, ^van nature aanwezig in zeep, **van nature aanwezig in etherische olie.
Dat is het. Elf ingrediënten. Geen sulfaten, geen parfum, geen conserveringsmiddelen, geen siliconen. En bovenaan staan de verzepte plantaardige oliën, niet water.
Samenvatting: vier vragen die je altijd kunt stellen
- Wat staat er bovenaan? Plantaardige oliën of water plus sulfaten?
- Staat Glycerin in de lijst? Hoog of laag?
- Staan er Parfum, parabenen, siliconen of minerale oliën in?
- Hoeveel ingrediënten zijn er?
Je hoeft geen chemicus te zijn om een goede zeep te herkennen. Je moet alleen weten wat je zoekt.
Veelgestelde vragen
Hoe herken je echte natuurlijke zeep?
Kijk naar de INCI-lijst. Bovenaan staan plantaardige oliën zoals olijfolie of kokosolie, Glycerin staat hoog in de lijst en er staan geen sulfaten, synthetische parfums of parabenen in.
Wat betekent INCI?
INCI staat voor International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Het is de verplichte, gestandaardiseerde ingrediëntenlijst op elk cosmeticaproduct in de EU, op volgorde van concentratie.
Waarom staat er Glycerin in ambachtelijke zeep?
Glycerine ontstaat als natuurlijk bijproduct van het verzepingsproces. Bij ambachtelijke cold process zeep blijft het in de bar en werkt het als vochtbinder. Bij industriële productie wordt glycerine verwijderd en apart verkocht.
Is zeep met "Parfum" op de INCI-lijst natuurlijk?
Niet per definitie. "Parfum" zonder specificatie kan honderden verschillende chemische stoffen betekenen. Echte natuurlijke zeep vermeldt specifieke etherische oliën zoals Lavandula Angustifolia Oil.
Wat zijn microplastics in cosmetica?
Synthetische polymeren die als exfoliant of textuurmiddel worden gebruikt. Herkenbaar als Polyethylene, Polypropylene of Nylon-12. Sinds 2023 verboden in afwaasbare cosmetica in de EU, maar niet alle varianten vallen onder het verbod. Lees er meer over in het artikel Hoe herken je microplastics in cosmetica.
Marlies van Heusden is oprichter van Nature Bar en maakt sinds 2020 handgemaakte zeep en huidverzorging in De Hallen, Amsterdam. Genomineerd voor de Duurzame Jonge 100 en de Smart Sustainable Sisley Award van Marie Claire. Nature Bar verscheen in Volkskrant Magazine, Parool, LINDA, Libelle, Marie Claire en Women's Health.
